Çernobil ve Karadeniz ilişkisi

Çernobil’i gezdikten sonra iki tane yazıyla bütün durumu anlatmaya çalıştım ama bir konuyu çok kenarından geçtiğimi fark ettim. Mevzu, Çernobil’in patlamasının ardından Karadeniz’in kanserden kırılması. Ukrayna’da Çernobil’le gitmeden önce Kiev’de bir tane Çernobil Müzesi gezdim. Burada reaktörlerin patlamasının ardından kullanılan aletler, eşyalar falan sergileniyordu. Görülebilecek çok fazla ilginç nesneler yok aslında. Sadece biraz nostaljik, hepsi o. Ama reaktörle ilgili ciddi bilgiler paylaşılıyordu müzede. Bunların arasında en fazla dikkat çekenlerden birisi de patlamanın hangi ülkeleri ve bölgeleri etkisi altına aldığını gösteren interaktif haritalar. Müzenin birkaç yerinde benzer haritalara denk geldim. İlk haritadaki görüntü şöyleydi: Reaktör patladıktan sonra oluşan radyasyon bulutu doğrudan kuzeye yükseliyor ve birkaç ay içinde bütün Avrupa kıtasını sarıyordu. Kuzey’de kutuplara kadar giden bulut, doğuda Rusya’nın bir kısmında etkili oluyor, daha sonra aşağı inerek Batı Avrupa’yı etkisi altına alıyordu. Bu haritada radyasyon bulutları hiçbir şekilde Türkiye’ye gelmemişti. İkinci haritada ise bulutların hareketi diğeriyle tek farkla aynı şekildeydi. Radyasyon kümesi Kocaeli civarından girip çapraz bir kesikle Muğla civarından çıkıyordu. Yani ülkenin batısında etkili gözüküyordu. Fakat her iki haritada da Karadeniz’e uğrayan herhangi bir radyoaktif bulut yoktu.

İki bölge birbirine çok yakın, Karadeniz’e neden gelmesin bulutlar diye düşünülebilir ama patlamanın ardından Avrupa’da radyoaktif bir hareketlilik olduğunu fark eden ilk ülke İsveç olduğuna göre rüzgar hareketlerinin Kuzey’e doğru olduğu kanıtlanmış olabilir.

Karadeniz’in patlamadan etkilendiği yönünde ortaya atılan iddialara kanıt olarak Karadeniz’de yaşanan kanser vakalarının fazlalağı öne sürülüyor ancak 1986 öncesindeki kanser hastalıklarının istatistiklerine henüz rastlamadım. Eğer istatistiki olarak bir artış varsa Çernobil’in bu durumu etkilediği düşünülebilir. Fakat böyle bir çalışma sanırım söz konusu değil. Belki de o civardaki hastalık normal seyrinde devam ediyor.

Çernobil-Karadeniz Bölgesi ilişkisinde bir başka dikkat çeken unsur daha var. Almanya fındık üretmemesine rağmen fındık borsasına sahip bir ülke. Yani dünyada yetişen tüm fındıklar Almanların tezgahından geçiyor. Türkiye’nin o dönem ihracat kalemlerinin ilk sıralarında fındık yer alıyor ve dünya üretiminde yüzde 70’e yakın bir payı söz konusu. İngilizler de çay üretmemesine rağmen çay borsasına hakimler. Çaylar genellikle Hindistan, Seylan gibi İngiliz sömürgesi altında kalan bölgelerde üretiliyor. Türkiye fındıkla birlikte çayda da Avrupa’da söz sahibi ve batılı dostlarımız fiyatlarımızdan memnun değiller. Almanya ve İngiltere, Çernobil’deki patlamanın ardından Türkiye’ya çay ve fındık konusunda darbe vurmak için içerideki adamları ve medya yoluyla bir algı operasyonuna girişerek fiyatları düşürmek için Karadeniz’le Çernobil’i ilişkilendiriyorlar. Yani diyorlar ki “Senin ürünlerin artık radyasyonlu. Bunları bize 10 kuruşa değil 3 kuruşa verirsen alırız. Yoksa hiçbir şekilde değerlendirmeyiz.” Bizimkiler de ne zaman dik durabilmişler bu adamlara karşı, hık mık ediyorlar ama kazanan yine muktedirler oluyor. Böylelikle zor durumda kalıyoruz. Dönemin bakanları Çernobil’in Karadeniz’i etkilemediğini söyleyerek çay içse de halk üzerindeki algıyı değiştiremeyi başaramıyorlar.

Karadeniz’deki kanser vakalarını araştırırken, özellikle radyasyon bulutlarının ilk vurduğu bölge olan Kuzey Avrupa’daki kanser oranlarına da göz atmak lazım aslında. Bu konuda da şu ana kadar tatmin ettirici bir araştırmaya rastlamadım. Çernobil öncesi İsveç’in, Almanya’nın, Litvanya’nın vs. sağlık sorunundaki oranlarıyla patlama sonrasındaki oranlarının kıyası nasıl acaba?

Ukrayna’da gördüklerim böyle işte. Çernobil, Karadeniz’in sağlık sistemine müdahale etmiş olabilir de olmayabilir de. Ancak Ukraynalılara göre Karadeniz’deki kanser vakalarında hiçbir payları yok.

Şu habere göz atmakta da fayda var.

Çernobil’in radyasyonlu bulutları Karadeniz’e uğramadı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*